Geschreven door: Rik Booltink
Bron: Gepubliceerd 08 jul. 2026 op Tweewieler.nl
Het net rond veel bendes fietsdieven begint zich te sluiten, ziet Stichting Verzekeringsbureau Voertuigcriminaliteit (VbV), dat onderzoek laat doen naar fietsdiefstal. Na één jaar onderzoek blijkt: verreweg de meeste gestolen e-bikes gaan in Nederland terug de markt op, en niet in busjes naar Oost-Europa. “Tegen fietsverkopers zou ik willen zeggen: denk twee keer na voordat je je met criminelen inlaat.”
De cijfers rondom fietsdiefstal zitten de laatste paar jaar op een stabiel, maar schrikbarend hoog niveau. In 2025 registreerde de politie zo’n 87.000 officiële aangiften van fietsdiefstal. Dit is slechts het topje van de ijsberg. De tweejaarlijkse Veiligheidsmonitor van het CBS schetst de werkelijke, rauwe realiteit: jaarlijks worden naar schatting zo’n zevenhonderdduizend Nederlanders slachtoffer van fietsdiefstal.
Illegale schaduwmarkt
Waar het vroeger vaak ging om gelegenheidsdiefstal, heeft de doorbraak van de e-bike en de elektrische bakfiets de dynamiek fundamenteel veranderd. “De gemiddelde verzekerde waarde van een nieuwe fiets ligt inmiddels op zo’n 2.900 euro. We praten over een totale diefstalwaarde van ruim 250 miljoen euro als je je bedenkt dat de 87.000 aangiftes betrekking hebben op verzekerde fietsen. Zelfs als die gestolen goederen voor de helft van de prijs van eigenaar wisselen, resteert een enorme illegale schaduwmarkt. Criminele organisaties verdienen goud geld aan e-bikes”, stelt Ad Metzen, projectmanager Fiets bij het VbV.
Particulier onderzoek
Het VbV, gefinancierd door verzekeraars die de alsmaar stijgende schadelast zat zijn, heeft vorig jaar opdracht gegeven voor de uitvoering van particulier recherche-onderzoek, gericht op stelers en helers en de identificatie van criminele fietsbendes. Zo ontstaat er zicht op handelsroutes en complete criminele netwerken met kenmerken van georganiseerde criminaliteit.
“De politie heeft de capaciteit vaak niet om achter elke afzonderlijke gestolen fiets aan te gaan, hoe graag individuele agenten dat ook willen”, legt Metzen uit. “Daarom faciliteren en financieren wij nu dit grootschalige vooronderzoek. Het doel is niet om die ene gelegenheidsdief te pakken, maar om de georganiseerde structuren erachter bloot te leggen, het bewijsmateriaal sluitend te maken en dit over te dragen aan de politie en justitie voor gerichte actie.”
Handel blijft in Nederland
De eerste resultaten uit dit lopende onderzoek zijn even onthullend als verontrustend voor de tweewielerbranche. Het klassieke scenario van de Oost-Europese vrachtwagen die de grens overtrekt, bestaat nog steeds, maar blijkt allesbehalve het hoofdbestanddeel van het probleem. Metzen: “We zien dat het grootste deel van de gestolen fietsen Nederland simpelweg nooit verlaat. Ze worden in eigen land omgekat en via schimmige, maar ook via ogenschijnlijk legitieme kanalen direct weer op de Nederlandse markt verhandeld.”
Geraffineerd omkatproces
Het omkatten van een e-bike is in de praktijk schrikbarend eenvoudig. Waar auto’s zijn voorzien van ingeslagen chassisnummers en watermerkbewijzen, moeten moderne, high-end e-bikes en bakfietsen het vaak doen met een simpele sticker als framenummer. Criminelen hoeven deze sticker er alleen maar af te halen en te vervangen door een vervalsing die sprekend lijkt op het origineel, maar niet als gestolen geregistreerd staat in het Fietsdiefstalregister en bij Stop Heling. Zonder diepgaande technische inspectie ziet een consument het verschil niet.
“Veel van die gestolen fietsen gaan via Marktplaats terug naar een consument of worden vanuit garageboxen verhandeld. Het komt ook voor dat een partij met de gestolen fiets thuiskomt voorgereden. De service lijkt top, maar als er naderhand technisch iets mis is, kun je geen mens meer bereiken”, zegt Metzen. “Waar het nu op lijkt, is dat de fietsen die uit criminele activiteiten afkomstig zijn, ook opduiken in fietsenwinkels waarvan je niet zou verwachten dat ze daarin handelen.”
Adressen zijn bekend bij Tracefy
Waar het VbV zich vanwege juridische zorgvuldigheid en lopende politieonderzoeken nog voorzichtig uitdrukt over exacte aantallen, is Niels Penning van Tracefy een stuk resoluter. Hij spreekt van ‘zeker tientallen dubieuze fietshandelaren waar regelmatig een busje voor de deur stopt om gestolen fietsen aan te bieden’. De adressen kent hij dankzij zijn ingebouwde track- en tracesystemen.
“Ik heb een lijst met allemaal zaken waarvan we weten dat het daar niet in de haak is. Maar de politie kan niet overal zomaar binnenstappen en het oplossen. VbV moet case voor case bekijken; waar kunnen we de meeste impact behalen en wat is het meest relevant om als eerste op te rollen?”
Samen met de politie haalt Tracefy dagelijks gestolen e-bikes en bakfietsen terug. “Hoewel we af en toe nog weleens een lokfiets uit een Oost-Europees rovershol moeten vissen, speelt by far het grootste deel van de operaties gewoon in Nederland. Ergens is het ook logisch. Als je een Gazelle, Urban Arrow of Lovens steelt, heeft die in Nederland gewoonweg de meeste waarde. Want hier zijn het bekende merken, hier zijn ze hip. Dus als je het meeste ervoor wil vangen, dan moet je gewoon in Nederland blijven.”
Speuren naar patronen
Tracefy ontwikkelt en levert Kiwa-gecertificeerde track- en tracesystemen in combinatie met zijn Recovery Platform. Dat analyseert alle data en speurt met behulp van AI naar patronen, onder meer als het gaat om doorverkoop van gestolen fietsen.
Enkele fabrikanten bouwen de systemen van Tracefy standaard in e-bikes en bakfietsen in, maar het grootste gedeelte wordt uitgeleverd aan en ingebouwd door de vakhandel.
Ik heb een lijst met allemaal zaken waarvan we weten dat het daar niet in de haak is”
“Iedere dealer bouwt het systeem anders in, en daar sturen we ook heel erg op. We bespreken met onze dealers dat er verschillende inbouwlocaties zijn, en dan is het aan de dealer om daarin te variëren en te denken als een boef. Want: eenvoudige inbouw betekent eenvoudige uitbouw. We zijn nu zelfs zover dat onze nieuwe Pro, de bedrade tracker, bij sommige modellen zelfs in het frame gemonteerd kan worden.”
Penning vervolgt: “Iedere goed geïnstalleerde GPS-tracker verhoogt de kans dat de politie georganiseerde bendes kan oprollen. Daarmee brengen we de schadelast omlaag, blijven verzekeringen betaalbaar en zetten we malafide fietshandelaren buitenspel. De eerlijke vakhandel markt weet zo terrein terug te veroveren en kan verder groeien.”
Financieel pijn doen
De samenwerking tussen allerlei partijen en instanties heeft recent al geleid tot concrete successen. Metzen van VbV wijst naar een omvangrijke zaak in Joure, die breed in de media is uitgemeten. “Er werden e-bikes op grote schaal gestolen in onder andere Den Haag en getransporteerd naar Friesland voor professionele omkatting. Dankzij ons vooronderzoek konden er aanhoudingen worden verricht.”
Het onderzoek bevindt zich nu in de volgende, cruciale fase: het traceren van de afnemers van deze omkatcentrale. “Het vizier is nu gericht op de kopers en wederverkopers die zaken deden met die partij in Joure”, zegt Metzen strijdvaardig. “Daar zitten resellers tussen die op grote schaal fietsen verkopen. Wie dat precies zijn, weet ik op dit moment niet. Want we faciliteren, maar maken geen onderdeel uit van het onderzoeksteam. Als de politie een actie heeft uitgevoerd, worden wij geïnformeerd over de resultaten. De kans is groot dat partijen uit het netwerk van dit Friese bedrijf allemaal aan de beurt komen.”
De strategie van politie en justitie verschuift hierbij nadrukkelijk van het vervolgen van de jonge loopjongens die de fietsen losknippen, naar het financieel hard raken van de helers en facilitators. “Stelers vervolgen buiten heterdaad is juridisch complex. Als je de georganiseerde tussenschakel financieel pijn doet, raak je ze in het hart van hun verdienmodel”, aldus Metzen. “Dat doet de politie als ze na aanvullend eigen onderzoek overgaat tot inbeslagname bij een gegrond vermoeden van criminaliteit. Kan de winkelier de legale herkomst en inkoopfacturen van zijn fietsen niet waterdicht aantonen? Dan is hij de fietsen kwijt. Bovendien kijkt justitie nadrukkelijk naar constructies rondom witwassen.”
Oproep tot zelfreiniging
Het VbV benadrukt dat winkeliers in de tweewielerbranche een eigen verantwoordelijkheid hebben en moeten weten bij wie zij inkopen. “Als vakhandelaar word je geacht vakkennis te bezitten”, stelt Metzen resoluut. “Een consument kan te goeder trouw een omgekatte fiets kopen, maar van een professional mag je verwachten dat hij weet hoe een originele fiets en origineel framenummer eruitzien. Wijkt er iets af, dan moeten de eerste alarmbellen afgaan.”
Juist op dit punt heeft de Hoge Raad de lat recent hoger gelegd. In een zaak (ECLI:NL:HR:2022:44) oordeelde de hoogste rechter dat een professionele fietsenhandelaar, door zijn ervaring en deskundigheid, in staat moet zijn om diefstalkenmerken te herkennen en dat hij bij twijfel actief onderzoek moet doen naar de herkomst van een fiets. Wie dat nalaat, begeeft zich volgens justitie op het terrein van schuldheling. Daarmee wordt de oproep tot zelfreiniging in de branche niet alleen een morele kwestie, maar een juridisch verankerde verantwoordelijkheid: handelaren die wegkijken, lopen het risico onderdeel te worden van het criminele verdienmodel dat de politie en het OM nu juist proberen te doorbreken.
Op het moment dat je als fietsenzaak willens en wetens – of door weg te kijken – handelt in gestolen e-bikes, frustreer je de hele branche”
Metzen geeft een waarschuwing: “Op het moment dat je als fietsenzaak willens en wetens – of door weg te kijken – handelt in gestolen e-bikes, frustreer je de hele branche. Je ruïneert de eerlijke handel van je directe collega’s, enkel en alleen om jezelf snel te verrijken. Het werken met criminelen mag nooit een verdienmodel zijn. We moeten als branche gezamenlijk optreden. Als we diefstal aantrekkelijk en risicoloos houden, is het voor de consument straks simpelweg niet meer interessant om nog een kostbare e-bike aan te schaffen. En daar snijdt de branche uiteindelijk zichzelf mee in de vingers.”
Angst om gepakt te worden
Ben je te laconiek, dan kunnen de gevolgen groot zijn. Metzen: “Controleer je niet en bestaat je voorraad uit gestolen waar, dan loop je vroeg of laat tegen de lamp. Want anders dan twee jaar geleden, is er nu aandacht voor. Er wordt nu gericht onderzoek gedaan. En omdat het om georganiseerde criminaliteit gaat, heeft het ook meer focus en prioriteit vanuit politie en justitie. De schade kan groot zijn. Ten eerste is er financiële schade. Want als je voorraad in beslag wordt genomen, dan ben je die gewoon kwijt. Maar de imagoschade kan nog veel groter zijn. En het kan ook zijn dat de burgemeester je pand sluit. Je wordt er echt niet vrolijk van als dat in de media komt.”
Metzen vervolgt: “Ons doel is en blijft om ervoor te zorgen dat de angst om gepakt te worden voor fietsdiefstal groter wordt dan de angst dat je fiets gestolen wordt. We zijn daar nog niet, maar we zijn op de goede weg.”
